Σκύλευση (όχι μόνο) ονομάτων…

[...] Με ό,τι έχει πορεύεται ο καθένας, με τους μύθους του και με την ιστορία του, όση ξέρει ή νομίζει ότι ξέρει, όση κουτσουρεύει για να ‘ρθει στα μέτρα του, ανυπεράσπιστη όπως τη βρίσκει. Ο Αμερικάνοι, ας πούμε, βαφτίζουν «Απάτσι» τα στρατιωτικά ελικόπτερά τους, προφανώς για να αποτίσουν -με κάπως αργοπορημένη ευαισθησία- φόρο τιμής στους αυτόχθονες της Αμερικής, που ξεπαστρεύτηκαν τότε που το αμερικάνικο όνειρο άρχιζε να παίρνει σάρκα και οστά (τη σάρκα των Ινδιάνων δηλαδή). Και επειδή, σαν πλανηταρχεύοντες που είναι, έχουν το μονοπώλιο της αυθαιρεσίας και απόλυτο το δικαίωμα του σαρκασμού, του σαδισμού μάλλον, αλλάζουν βίαια την «ειωθυία αξίωση των ονομάτων», όπως θα ‘λεγε ο Θουκυδίδης, και βαφτίζουν «Δικαιοσύνη και Αρετή», «Πραότης και Αγαθότης» ή κάπως έτσι τέλος πάντων τις φονικές επιθέσεις τους στα Ιράκ, τα Αφγανιστάν και τις Σερβίες αυτού του κόσμου. Εμείς; Εμείς έχουμε την πλούσια μυθολογία μας. Και την πλουσιότερη ιστορία μας. Δεν είναι ακριβώς δική μας βέβαια. Όσος κλήρος των αρχαίων έχει μείνει άθικτος είναι της οικουμένης και στη δική μας αποκλειστικότητα μένει η τουριστική ξύλευση (η «βαριά μας βιομηχανία» ντε, ζευγάρι με την ακόμα πιο βαριά, τον πολιτισμό «μας»). Αυτό πάντως δεν μας εμποδίζει να φερόμαστε σαν μοναδικοί ιδιοκτήτες και να παριστάνουμε τους αυθεντικούς εκφραστές ακόμα κι όταν νοθεύουμε, κακομεταχειριζόμαστε και προσβάλλουμε. Αφού, λοιπόν, είναι δική μας η κολυμπήθρα, και νονός είναι η αφεντιά μας, δίνουμε όποιο όνομα θέλουμε. Και βέβαια διαλέγουμε ονόματα βαριά. Τίγκα στις συνυποδηλώσεις. Τι Τειρεσίας, τι Ήφαιστος, τι Καλλικράτης, τι ΔΙ.ΑΣ. Όχι, όχι, ζητώ συγνώμη. Ο ΔΙΑΣ αυτός δεν είναι αρχαιοελληνικής καταγωγής, δεν παραπέμπει στον πολυγαμικότατο και μεταμορφωτικότατο πατέρα των θεών και των ανθρώπων. Είναι αρκτικόλεξο, τουτέστιν ΔΙκυκλιστές ΑΣτυνομικοί, άρα ο Δίας, ο Ζευς ντε, ουδεμία ευθύνη φέρει. Αλλού τον έχουν επιστρατεύσει αυτόν, σε άλλο μέτωπο: Στον «Ξένιο Δία», ή μάλλον στον «Ξένιο Ζευ», όπως είπε σε ένα από τα κανάλια μας κάποιος από τους αστυνομικούς μας ρεπόρτερ, οι μισοί από τους οποίους, έχουμε κουραστεί να το λέμε, συγχέουν τις ασφαλείς πληροφορίες με τις ασφαλίτικες. Εμ πώς αλλιώς θα ξαναδείχναμε ότι κρατάμε από μεγάλο σόι; Πώς αλλιώς θα επιχειρούσαμε να εξευγενίσουμε τη βαρβαρότητα; Τι άλλο άρωμα εκτός από το αρχαιοελληνικό θα μπορούσαμε να ρίξουμε στάγδην πάνω στα κλομπ που πέφτουν ανελέητα σε κεφαλές στιγματισμένες από τη βαριά ενοχή του σκούρου χρώματος, και στις κλούβες όπου στοιβάζονται οι αλλοδαποί (αν έχει κάποια σημασία, ούτε ένας στους δέκα δεν αποδεικνύεται «παράνομος»). Αλλιώς τον ξέραμε βέβαια τον Ξένιο Δία, αλλιώς τον μαθαίναμε στο σχολείο, γι‘ αυτό και καμαρώναμε. Μαθαίναμε δηλαδή από τον Όμηρο και από τον Αισχύλο και τις Ικέτιδές του, από τη λογοτεχνία και την ιστορία, ότι και ο Ξένιος ή Ικέσιος Ζευς και οι υπόλοιποι θεοί με ανάλογα προσηγορικά ονόματα (λόγου χάρη ο Απόλλωνας) προστάτευαν τον ξένο ως προς τη γλώσσα, τη φυλή και τη θρησκεία και τιμωρούσαν αυστηρά όποιον καταπατούσε το ιερό δίκαιο της φιλοξενίας, δίκαιο-θεμέλιο της δημοκρατικής πολιτείας. Δεν προστάτευαν αποκλειστικά (όπως θέλουν να μας κάνουν να πιστέψουμε τώρα οι αναθεωρητές-ανασκευαστές της ιστορίας) τους Σπαρτιάτες έναντι των Αθηναίων, τους Θηβαίους έναντι των Κορινθίων κ.ο.κ., τους Έλληνες δηλαδή έναντι των Ελλήνων. […] Αλλά, σε καιρούς που σχεδόν επίσημοι καταμετρητές και ελεγκτές της γονιδιακής ελληνικότητας είναι οι χρυσαυγίτες, πώς να πιάσεις κουβέντα για τέτοια ζητήματα με ανθρώπους που λίγα χρόνια πριν, όταν το θέμα ήταν η σημαιοφορία στις παρελάσεις από μαθητές αριστούχους μεν πλην μη Έλληνες, προσπαθούσαν να μας πείσουν (με πειραγμένες φιλολογικές παραπομπές και με ιδεολογική διαχείριση της γραμματείας) ότι το ισοκράτειο εκείνο για την Αθήνα που «το των Ελλήνων όνομα πεποίησε μηκέτι του γένους αλλά της διανοίας δοκείν είναι και μάλλον Έλληνας καλείσθαι τους της ημετέρας παιδεύσεως ή τους της κοινής φύσεως μετέχοντας», για την πνευματική ευρυχωρία του οποίου καμάρωναν άλλες γενιές, προμεταναστευτικές, αφορούσε αποκλειστικά όσους Έλληνες άλλων πόλεων-κρατών αποφάσιζαν να μετάσχουν στον πολιτισμό της Αθήνας. Δηλαδή θέλουν να μας πουν πως οι Σπαρτιάτες ή οι Μεγαρείς θα ζητούσαν πιστοποιητικό ελληνικότητας από τους Αθηναίους. […] Επειδή όμως ο «Ξένιος Δένδιας» πέρασε χωρίς πολλές πολλές αντιστάσεις (στιγματίζοντας πάντως τουλάχιστον έναν από τους συγκυβερνώντες, αυτόν δηλαδή που θα περιμέναμε, εν όψει της δηλωμένης ιδεολογίας του, να νιώθει ηθικά θιγόμενος και πολιτικά στιγματιζόμενος από μια τέτοια ονοματοδοτική και πρακτική ωμότητα: τη ΔΗΜΑΡ), οι αρχαιονονοί είπαν να συνεχίσουν την καλή δουλειά. Βούτηξαν λοιπόν στην κολυμβήθρα της ξιπασιάς και της μεγαλομανίας το σχέδιο αντιμετώπισης των εκ Συρίας φυγάδων και του έδωσαν το όνομα «Ιώνη». Γιατί; Επειδή οι απελπισμένοι του πολέμου θα έρχονται προς τη θάλασσα από τα μέρη της Ιωνίας, και επειδή λέει κάποια Ιώνη ήταν η πρώτη που κατοίκησε εκεί - ή κάτι παρεμφερές. Πού το βρήκαν τώρα αυτό με την Ιώνη, ένας θεός το ξέρει, αρχαίος ή νέος. Από βλακώδες πείσμα πάντως έψαξα και ξανάψαξα στα ειδικά λεξικά και στις Μυθολογίες μου. Τζίφος. Λήμμα «Ιώνη» πουθενά. Τελικά με έσωσε ο Ηλεκτρονικός Θησαυρός της Αρχαιοελληνικής Γλώσσας, και ο εκεί ανθολογημένος Στέφανος Βυζάντιος, που διέσωσε την εξής είδηση: «Γάζα: Πόλις Φοινίκης, νυν δε Παλαιστίνης προ της Αιγύπτου. Εκλήθη δε και Ιώνη από της Ιούς προσπλευσάσης και μεινάσης [αυτής]». Ώστε λοιπόν για τη Γάζα πρόκειται. Και για την Ιώ, κι όχι για κά­ποια Ιώνη. Για την εξ Αργους καλλονή που είχε την ατυχή τύχη να την αγαπήσει ο Δίας, ο οποίος τη μεταμόρφωσε σε κατάλευκη δαμάλα, για να τη γλιτώσει από τη ζήλια της Ήρας. Αλλά η Ήρα τής έστειλε έναν οίστρο, μια βοϊδόμυγα δηλαδή, που κόλλησε στα πλευρά της και την τρέλανε. Κι από τη μανία που την έπιασε με τα συνεχή δαγκώματα της μύγας, διέσχισε την Ελλάδα όλη αλαλιασμένη. Για να βρει λίγη ανακούφιση βούτηξε στη θάλασσα που, παίρνοντας το όνομά της, λέγεται πια Ιόνιον πέλαγος. Πέρασε έπειτα από τον Βόσπορο (που κι αυτός τής χρωστάει το όνομά του, βοός πόρος), και, πριν καταλήξει στην Αίγυπτο, φαίνεται ότι κάποια στιγμή έφτασε και στη Γάζα. Στο πέρασμά της αυτό, και όχι σε τίποτα δοξασμένους Ίωνες προγόνους, οφείλεται η (μάλλον προσωρινή) μετονομασία της πόλης σε Ιώνη, που μόνο ο Στέφανος Βυζάντιος τη θυμόταν, α, και το φιλολογικό τμήμα του υπουργείου Δημόσιας Τάξης. Και λοιπόν; Εξαγνίστηκε τώρα το σχέδιο; Πήρε τη χάρη του «ιωνικού» ονόματός του; Ή μήπως βρε αδερφέ είμαστε κακοπροαίρετοι και καχύποπτοι; Μήπως με το «Ιώνη» αυτό οι βαπτιστές ήθελαν αφενός να δηλώσουν έστω έμμεσα τη συμπαράστασή τους στον βασανισμένο παλαιστινιακό λαό (με την υπονοούμενη Γάζα και τη Λωρίδα της) και αφετέρου να δείξουν με τον πιο παραστατικό τρόπο ότι τα πάθη των προσφύγων του πολέμου είναι χειρότερα κι από τα βάσανα που τράβηξε η Ιώ (ο θηλυκός Ιώβ των Ελλήνων), και κατά συνέπεια τους οφείλουμε τη συμπόνια μας; Ναι, μάλλον γι‘ αυτό πρόκειται, κι ας μη μας αφήνουν οι ιδεοληψίες και οι προκαταλήψεις μας να το καταλάβουμε με την πρώτη, κι ας μας εξωθούν να πειράξουμε ακόμα και τον Αντισθένη, δίνοντας στη διάσημη ρήση του τη μορφή: Αρχή ασοφίας ονομάτων σκύλευσις. Τώρα βέβαια είναι κι εκείνος ο Λουκιανός, που στο έργο του Τίμων ή Μισάνθρωπος χλευάζει αγρίως τους κληρονόμους των πλουσίων, καλή ώρα σαν κι εμάς, που κληρονομήσαμε κοτζάμ χρυσό αιώνα: Μόλις πάρουν τα λεφτά στα χέρια τους, λέει ο Σαμοσατεύς, σπεύδουν ν‘ αλλάξουν όνομα, να παρατήσουν τα ταπεινά Πυρρίας ή Δρόμων ή Τίβιος, που ταιριάζουν σε δούλους («οικετικά ονόματα» τα χαρακτήριζαν άλλωστε), και να αυτοβαφτιστούν Μεγακλήδες, Μεγάβυζοι και Πρώταρχοι, δωρίζοντας στον εαυτό τους όνομα ηχηρό και ογκώδες. Από ξιπασιά κι αυτοί κι από μεγαλομανία. Τάλε κουάλε δηλαδή με τους υπουργικούς ονοματοδότες των επιχειρήσεων ξενηλασίας, οι οποίοι ευφημίζουν την ωμότητα των σχεδίων τους φορώντας τους χιτώνες, χλαμύδες και κοθόρνους. Σαν στολή παραλλαγής. Μα τι να ξέρει ο Λουκιανός και τι να καταλαβαίνει. Μήπως ήταν Έλληνας; Σύρος ήταν...

«Αρχή ασοφίας ονομάτων σκύλευσις», του Παντελή Μπουκάλα [εφημερίδα «Εποχή», φύλλο 1.123, Κυριακή 30.09.2012]

Ανοχή, ανέχεια, συνενοχή

«Σαν να μην έχουμε περάσει χούντα, σαν να μην ξέρουμε ποια φρίκη περιμένει όσους αντιστασιακούς πέφτουν στα χέρια των διωκτών τους, η χώρα μας φέρεται με απάνθρωπη τσιγκουνιά στη χορήγηση πολιτικού ασύλου. Δεκάδες κυνηγημένοι άνθρωποι που φτάνουν ύστερα από χίλια μύρια βάσανα και κινδύνους, απλώνουν τα χέρια τους και ζητούν άσυλο. Κι εμείς, αντί να τα σμίξουμε με τα δικά μας χέρια, να τους δώσουμε κουράγιο, τους περνάμε χειροπέδες και στέλνουμε τους ικέτες πίσω στην πατρίδα τους, από την οποία έφυγαν για να σωθούν και όχι για τουρισμό. [...] Μέμφεται τώρα την Ελλάδα η Κομισιόν. Αφενός έχει αρχίσει εις βάρος της χώρας μας προδικαστική διαδικασία για τις συνθήκες υποδοχής και διαβίωσης των μεταναστών, αφετέρου την κατηγορεί ότι απορρίπτει σχεδόν όλες τις υποβαλλόμενες αιτήσεις χορήγησης ασύλου - άλλωστε τα ποσοστά είναι εφιαλτικά: Το 2006 έγινε αποδεκτό το 0,05% των αιτημάτων, ενώ την αμέσως επόμενη χρονιά αποδείξαμε ότι έχουμε τη φοβερή ικανότητα να μικραίνουμε ακόμα και το μηδέν, αφού από το 0,05% πέσαμε στο 0,04%. [...] Δεν έγινε γνωστό αν απεσταλμένοι της Κομισιόν, μεταμφιεσμένοι ίσως, πέρασαν από την Άρτα, το λιμάνι της Πάτρας ή την Ηλεία, να δουν με τα μάτια τους τα πάθη των ξένων, που δουλεύουν για κάτι παραπάνω από ένα κομμάτι ψωμί από ήλιο σε ήλιο. Δεν έγινε γνωστό αν έπεσαν στα χέρια τους τίποτε φιλμάκια από αστυνομικά τμήματα, με τους ένστολους να διασκεδάζουν βάζοντας τους ξένους κρατούμενούς τους να αλληλοδέρνονται. Δεν έγινε επίσης γνωστό αν έχουν υπόψη τους μιαν άλλη μορφή βαρβαρότητας που "ανθεί" στα μέρη μας: την άρνηση του κράτους μας να δώσει την ελληνική ιθαγένεια σε παιδιά μεταναστών τα οποία γεννήθηκαν εδώ, πήγαν εδώ στο σχολείο, έμαθαν τη γλώσσα μας σαν γλώσσα τους, κάποιοι από αυτούς, οι πιο μεγάλοι, παντρεύτηκαν εδώ, ίσως με Έλληνα ή Ελληνίδα, και απέκτησαν ήδη τα παιδιά τους, που απαρτίζουν την τρίτη γενιά μεταναστών. [...]».

Παντελής Μπουκάλας ("Καθημερινή", 11.04.2008).

Στις 3 Απριλίου 2009, Ο Αριβάν Οσμάν Αμπντουλάχ, Κούρδος 29 ετών, βρέθηκε στο λιμάνι της Ηγουμενίτσας. Όπως και πολλοί άλλοι πρόσφυγες, προσπαθούσε (για μία ακόμη φορά) να επιβιβαστεί λαθραία σε κάποιο πλοίο με προορισμό την Ιταλία. Εκεί, όμως, έγινε αντιληπτός από τους "άντρακλες" του Λιμενικού Σώματος οι οποίοι τον "περιποιήθηκαν" εγκάρδια: ξυλοκοπήθηκε ανηλεώς και, όπως κατέθεσαν οι συγγενείς του και άλλοι μετανάστες, του χτυπούσαν το κεφάλι στο τσιμέντο μέχρι που έμεινε στα χέρια τους. Λόγω της σοβαρότητας του τραυματισμού του (σοβαρές κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις και ενδοεγκεφαλικά αιματώματα), διακομίστηκε αρχικώς στο Κέντρο Υγείας Φιλιατών, εν συνεχεία στο νοσηλευτικό ίδρυμα Χατζηκώστα στα Ιωάννινα και τελικώς στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας του νοσοκομείου "Γ. Παπανικολάου" στη Θεσσαλονίκη. Σύμφωνα με το υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας, οι λιμενικοί αρχικά δήλωσαν ότι ο μετανάστης έπασχε από επιληψία, έπαθε κρίση και έπεσε μόνος του στο έδαφος χτυπώντας το κεφάλι του στο τσιμέντο. Οι Λιμενικές Αρχές της Ηγουμενίτσας και η ηγεσία του Υπουργείου Ε.Ν.Α.Ν.Π. (Εμπορικής Ναυτιλίας, Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής) καθυστέρησαν 16 ολόκληρες ημέρες να διατάξουν τη διενέργεια Ένορκης Διοικητικής Εξέτασης για τη διερεύνηση της υπόθεσης, αν και υπάρχουν καταγγελίες από αυτόπτες μάρτυρες για άμεση εμπλοκή "ανδρών" των ειδικών δυνάμεων του Λιμενικού Σώματος. Κάτι τέτοιο κατέστη εφικτό μόνο ύστερα από την παρέμβαση των συγγενών του θύματος (ζουν στη Σουηδία) και τη δημοσιοποίηση του γεγονότος στα έντυπα και ηλεκτρονικά Μ.Μ.Ε. Στις 21.04,2009, η ιατροδικαστής Ελένη Ζαγγελίδου εξέτασε τον 29χρονο Κούρδο και διαπίστωσε «[...] εικόνα συμβατική με πτώση σε αμβλεία επιφάνεια...» και συμπλήρωσε: «[...] ο μηχανισμός των κακώσεων δείχνει ότι οφείλονται σε επίδραση βίας. Αυτό σημαίνει ότι ή έπεσε με το πρόσωπο στο έδαφος ή τον χτύπησαν σε αμβλεία επιφάνεια. Σημάδια ξυλοδαρμού, που προκλήθηκε από μπουνιές και κλοτσιές, δεν είχε κατά την εισαγωγή του στο Νοσοκομείο Φιλιατών [...] Τα εξωτερικά τραύματα εξαφανίστηκαν και υπάρχουν μόνο μετεγχειρητικά. Αναζητούμε τον μηχανισμό που προκάλεσε τις κακώσεις [...]». Στις 23.04.2009, ο Αριβάν Οσμάν Αμπντουλάχ βυθίστηκε σε κώμα. Στις 16.07.2009, ο Παπαληγούρας δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου: «[…] δεν είναι η έκβαση που περίμενα […]» και ζήτησε από τον αρχηγό του Λιμενικού Θ. Ρετζεπέρη να διατάξει νέα Ε.Δ.Ε., από αρχαιότερο αξιωματικό. Βέβαια, δεν έδωσε στη δημοσιότητα την πρώτη Ε.Δ.Ε., για να μη φανεί το αυτονόητο: πως ήταν φτιαγμένη έτσι ώστε οι εμπλεκόμενοι λιμενικοί να μπορούν να "βγουν λάδι". Προφανώς, ήταν τόσο εμφανής η συγκάλυψη που προσφέρθηκε στους δολοφόνους, που δεν μπόρεσε να την ανεχθεί ούτε ο πολιτικός τους προϊστάμενος. Οι περιπτώσεις διαφθοράς λιμενικών (χρηματισμός, λαθραία διακίνηση μεταναστών, συμμετοχή σε κυκλώματα "προστασίας" και διακίνησης σκληρών ναρκωτικών, βιαιοπραγίες εναντίον προσφύγων, κ.ά.) είναι απειράριθμες και συναγωνίζονται τις αντίστοιχες "επιδόσεις" των στεριανών ομολόγων τους. Ο Αριβάν Οσμάν Αμπντουλάχ εξέπνευσε στις 27.07.2009, στο νοσοκομείο "Παπανικολάου" της Θεσσαλονίκης, μετά από 114 οδυνηρής και άνισης μάχης. Είναι ο πρώτος νεκρός (επισήμως...) από τότε που διακηρύχτηκε η περίφημη «μηδενική ανοχή στη λαθρομετανάστευση» - ουσιαστικά, πρόκειται για την ελληνική προσαρμογή στην εντολή της Ευρωπαϊκής Ένωσης να λειτουργήσει η Ελλάδα ως ανάχωμα στην εισροή προσφύγων προς τη Δύση. Φυσικά, το διευθυντήριο των Βρυξελλών συμπεριφέρεται (και στην περίπτωση αυτή) με τρόπο αντιφατικό (αν και ξέρει πολύ καλά τι πράττει): από τη μία, ζητά από την Ελλάδα να αναλάβει την απόκρουση των προσφυγικών κυμάτων προς τις χώρες της Ε.Ε. και, από την άλλη, την ψέγει για τις (πραγματικά, άθλιες και απάνθρωπες) συνθήκες κράτησης και αντιμετώπισης των εξαθλιωμένων προσφύγων. Ας μη λησμονούμε πως, οι περισσότεροι εξ αυτών, προέρχονται από χώρες που έχει καταστρέψει (και λεηλατεί ακόμη) η "πεπολιτισμένη" Δύση και η περιβόητη "συμμαχία των προθύμων". Όταν, λοιπόν, χώρες όπως η Αγγλία, η Ιταλία, η Γαλλία, η Γερμανία, κ.ά., έχουν συμβάλλει τα μέγιστα (συμπράττοντας με τις πάντα ετοιμοπόλεμες Η.Π.Α.) στην απόγνωση αυτών των ανθρώπων (εισβολές σε Ιράκ, Αφγανιστάν, κ.α.), δίκαιο είναι να εισπράξουν και το αντίτιμο αυτών των επιλογών...

Σκίτσο του Στάθη Σταυρόπουλου ("Ελευθεροτυπία", 21.04.2009)

Από επιφυλλίδα του Νίκου Κωνσταντάρα ("Καθημερινή", 11.04.2008): «[...] Ενώ αναγνωρίζεται η δύσκολη γεωγραφική θέση της Ελλάδας, η αγανάκτηση άλλων χωρών βασίζεται στην καθολική άρνηση της Αθήνας να δώσει άσυλο και στις συνθήκες στις οποίες ζουν οι αιτούντες. Από τους 20.000 που έχουν ζητήσει άσυλο, παρέχεται στέγαση σε ξενώνες (συχνά σε ανεπαρκείς συνθήκες) σε μόλις 800. Πέρυσι, μόνο το 0,04% των αιτήσεων έλαβε θετική απάντηση. Η τακτική αυτή είναι αποτέλεσμα της γενικής κακοδιαχείρισης και αδιαφορίας του κρατικού μηχανισμού ή είναι μέρος ενός κυνικού σχεδίου να μην περιμένει κανένας πρόσφυγας τίποτα από την Ελλάδα και έτσι να προχωρεί προς άλλες χώρες; Οποία από τις δύο περιπτώσεις και αν ισχύει, δεν τιμάει ούτε το παρελθόν ούτε το παρόν μας.».